Kimin parası

[TRessam]

KİMİN PARASI


Hiç düşündünüz mü; "kullandığınız para kimin parasıdır? "

Benim param diyebilirsiniz. Ama bu çok naif bir cevap olur. Merkez Bankası’nın parasıdır diyebilirsiniz. Bu biraz daha yanıltıcı bir cevap olur. Ama sorunun tam cevabını teşkil etmez.

Ya da soruyu, Charles Pinwill'in Bankacılığın Demokratikleşmesi adli Kitabında ortaya koyduğu gibi bir örnek ile ortaya koyayım. Bu örneği, anlaşılabilsin diye çok çok basite indirgeyerek anlatmak istiyorum.

Diyelim ki bankaya 100 TL'lik bir mevduat yatırdınız. Banka size, "bu şahsın bende 100 TL'si vardır" diye bir hesap cüzdanı Verdi. O 100 TL'yi de birinci işadamına kredi olarak Verdi.

100 TL'yi kredi olarak Alan birinci işadamı, 10 TL'sini cari ödemeleri için nakit tuttu ve kalan 90 TL'yi de, başka yapacağı bir şey olmadığı için bankaya mevduat olarak yatırdı. Banka, kendisine "yeni" gelen bu 90 TL'yi aldı ve birinci işadamına "bu şahsın bende 90 TL'si vardır" diye bir hesap cüzdanı verdi.

Sonra, o 90 TL'yi ikinci işadamına kredi olarak verdi. İkinci işadamı, 10 TL'sini cari ödemeleri için nakit tuttu ve kalan 80 TL'yi de, başka yapacağı bir şey olmadığı için bankaya mevduat olarak yatırdı. Banka, kendisine "yeni" gelen bu 80 TL'yi aldı ve ikinci işadamına "bu şahsın bende 80 TL'si vardır" diye bir hesap cüzdanı Verdi.

Sonra, o 80 TL'yi üçüncü işadamına kredi olarak Verdi. Üçüncü işadamı da, kredinin 10 TL'sini cari ödemeleri için nakit tuttu ve Kalan 70 TL'yi de, başka yapacağı bir şey olmadığı için bankaya Mevduat olarak yatırdı.

Görüldüğü gibi bu işlem devam edebildiği kadar devam eder. Burada, sadece verdiğim örneğe bakarak konuşursak, bankaya gerçekte 100 TL'lik bir para yattı. Ancak banka, o 100 TL'den 270 TL kredi üretti. Gerçekte bu kredinin 100 TL'sinin karşılığı var ama 170 TL'nin karşılığı yok. Banka, karşılığı olmayan 170 TL'nin de faizini çatır çatır aldı.

Bunu anlaşılabilsin diye çok basite indirgedik çünkü onlarca bankanın ve milyonlarca mevduatın olduğu bir sistemi düşünürseniz, bu hesabi gözden kaçırabilirsiniz.

Simdi burada görülen çok temel bir mesele var. Bankalar, var olan mevduata karşılık en az üç dört kat daha fazla para üretiyorlar. Bu para kayıtlarda var ama gerçekte yok! Buna da Kesirli Rezerv Sistemi (Fractional Reserv System) deniyor ve doğal bir şey imiş gibi anlatılıyor.

Banka, bir kredi verdiği zaman bu parayı üretiyor ve kredi kapanınca da bu para yok oluyor. Ancak, alınan faiz reel olarak var oluyor!

Simdi baştan sorduğumuz soruyu tekrar soralım; bankalar tarafından tekrar üretilen bu para kimin parasıdır?

Banka su anda, "benim geçici zamanlı olarak ürettiğim paramdır" diyor. Pek kimse bu sistemi anlamadığı veya sorgulamadığı için arada kaybolup gidiyor.

Peki, sizce bu para kimin parasıdır?

Bankanın parası mıdır? Zaten şu anda bu şekilde gidiyor.

Bu sistemin kurucusu ve kollayıcısı olan devletin parası mıdır? Yani hazine'nin parası gibi mi hareket edilmelidir? Sistem bu şekilde mi Reorganize edilmelidir?

O bankanın mudilerinin parası mıdır? Yani bankanın bu yolla kazandığı paralar mudilere pay olarak mı dağıtılmalıdır?

Yoksa bu sistemi var eden ve kullanan bütün milletin midir? Bütün fertlere eşit olarak dağıtılmalı mıdır?

Evet, bu köşede bu isi şimdilik burada bırakıyorum. Bana Fikirlerinizi ulaştırın. Konuyu ona göre genişleteyim ya da
derinleştireyim.

Eğer, bankalarda parası olan bütün insanlar paralarını çekmek için ayni zaman diliminde bankalara giderlerse, bankalar onların hepsine para veremezler.

Daha teknik bir ifade ile diyelim ki bankalarda parası olan insanların hesap cüzdanlarına göre paralarının toplamı A olsun.
Bankaların elinde var olan parada B olsun. Bu durumda A, B'den her zaman çok çok büyüktür.

Dolayısıyla bankalar, kendilerinde olmayan parayı "bende bu şahsın parası var" diye bazılarına banka cüzdanı ile vermişlerdir. Bu durum, doğal imiş gibi yansıtılır ama test edildiği zaman büyük krizler çıkar.

Buna tarihten bir örnek verelim.

Birinci Dünya Savaşı ortaya çıkınca, herkes İngiltere’de bankalara koştu ve parasının tamamını çekmek istedi. Savaş ortamında insanlar "Ne olur, ne olmaz" diye paralarını yanlarında bulundurmak istiyorlardı.

Tabi, bankalarda insanların hepsine verecek para yoktu! Banka yöneticileri telaşla hemen Başbakan David Lloyd George'a gittiler ve "insanlar paralarının tamamını bizden geri istiyorlar" dediler.
İngiliz Başbakan saf bir adamdı ve bu bankacılık konularını bilmezdi. Bankerlere cevaben; "tabi savaş ortamıdır isterler, siz de paralarını onlara geri verin" deyince, bankerler oturup David'e bankacılığın hileli temellerini anlattılar. Bankerleri dinledikten sonra, telaş sırası David'deydi! Ne yapacağını şaşırmış bir şekilde iken, bankerler kendisine "sistemi bozmayacak" bir başka çözüm önerdiler.

Hazine, tıpatıp sterline benzeyen "bono" basacak ve piyasaya sürecekti. Bu bonolar para gibi likid olacaklardı. Daha sonra, zaman içerisinde, bankalar bu bonoları çeşitli işlemler ile piyasadan geri çekecekler ve Hazineye iade edeceklerdi.

Tesadüfen kriz günleri, 1–3 Ağustos 1914 tarihleri, İngiltere’de "bank holiday" (bankalar bayramı) idi. Başbakan David Lloyd George bu bayramı 7 Ağustos Cuma gününe kadar uzattı. Bu arada Hazine, Sterlin parasına benzeyen 500 milyon sterlin bono basıp bankacılara verdi. Bankacılar da bunları "para" diye vatandaşlara verdiler. O paralar, üzerinde zamanın Maliye Bakanı John Bradbury'nin imzası olduğu için halk arasında banknot olarak değil, "Bradbury Not" ya da "Hazine Not" olarak anıldı. 1928 yılına kadar da piyasada tedavülde kaldılar.

İste bu tarihi gerçekler de açıkça gösterir ki, elindeki cüzdanlarına dayanarak milletin bankamda duruyor zannettiği para aslında yoktur. Dolayısıyla, bankalardaki paralar, mudilerin çok azının parasıdır. Diğer mudilerin parası, bankaların hayali olarak ürettiği kayıtlardan ibarettir ve gerçekte yoktur.

[detan]

Orjinal Gönderi : TRessam

KİMİN PARASI
..............................Evet, bu köşede bu isi şimdilik burada bırakıyorum. Bana Fikirlerinizi ulaştırın. Konuyu ona göre genişleteyim ya da derinleştireyim..............................

Bu yazıyı kiminn yazdığını bilirsem soracak birkaç sorum olacak. Cevap verebilirse tebrik edeceğim ve alnından öpeceğim.